Primaire inhoud van de pagina
Entity view (Content)
Hoe begin je aan duaal leren?
Entity view (Content)
Duaal leren wint aan belang in het technisch onderwijs. Het is een krachtig instrument om jongeren beter voor te bereiden op de arbeidsmarkt en om bedrijven te laten investeren in hun toekomstige vakmensen. Dat blijkt ook uit de cijfers: in bepaalde studierichtingen is de groei spectaculair, +82% in sanitair & verwarming en +28% in elektro, vergeleken met het vorige schooljaar.
Vooral in knelpuntsectoren zoals HVAC en elektrotechniek, waar de nood aan goed opgeleide mensen groot is, biedt duaal leren concrete kansen voor zowel leerlingen als werkgevers. De installatiesector speelt bovendien een centrale rol in maatschappelijke uitdagingen, van de energietransitie tot verdere digitalisering. Duaal leren helpt die brug slaan door jongeren in een reële werkomgeving op te leiden tot gekwalificeerde techniekers.
Maar hoe begin je eraan, als leerling of als werkgever? In dit artikel geven we een praktisch stappenplan en beantwoorden we de belangrijkste vragen over duaal leren.
Voor leerlingen: van klaslokaal naar werkvloer
-
Is duaal leren iets voor jou? Duaal leren betekent dat je je opleiding deels op school en deels op de werkvloer volgt. Je leert dus niet alleen theorie, maar ook door te doen. Als je graag praktisch bezig bent en interesse hebt in techniek, kan duaal leren een ideale keuze zijn. Let op: als je niet graag studeert is duaal leren geen goede oplossing, want je ziet dezelfde leerstof als in het voltijds onderwijs, maar dan op veel kortere tijd.
-
Kies een studierichting met een duaal traject. Niet alle opleidingen bieden automatisch een duale leerweg aan. In de HVAC- en elektrosector bestaan verschillende duale studierichtingen, zoals Elektrische installaties, Sanitaire en verwarmingsinstallaties of Installateur gebouwenautomatisering. Informeer bij je school of het CLB (Centrum voor Leerlingenbegeleiding) welke opties er voor jou beschikbaar zijn.
-
Zoek een erkende werkplek. Een cruciaal onderdeel van duaal leren is je werkplek. Je school of opleidingscentrum werkt samen met bedrijven die erkend zijn als leerbedrijf. Je kunt zelf ook een stageplaats zoeken in een bedrijf dat je aanspreekt, maar dat bedrijf moet wel officieel erkend zijn. De school kan je daarbij helpen.
-
Selectie en kennismaking. Vaak start je met een kennismakingsgesprek of een korte proefperiode bij het bedrijf. De werkgever kijkt of je in het team past en voldoende motivatie toont. Tegelijkertijd kun jij aanvoelen of de werkplek bij je past. Je gaat eigenlijk solliciteren, dus een goede voorbereiding is belangrijk.
-
Opleidingsplan en overeenkomst. Als alles goed verloopt, wordt een OAO overeenkomst (Overeenkomst van Alternerende Opleiding) opgesteld. Hierin staat hoeveel dagen je werkt, wie je mentor is op de werkplek en welke competenties je zal leren. Je krijgt ook een vergoeding voor je werk (stagevergoeding). Het exacte bedrag hangt af van je leeftijd en het type overeenkomst.
-
Aan de slag! Tijdens het schooljaar combineer je lesdagen op school met werkplekleren in het bedrijf. De precieze verdeling hangt af van je studierichting en je school. Soms is het drie dagen werkplek en twee dagen school, soms omgekeerd. Je wordt in je traject begeleid door een trajectbegeleider op school en een mentor op de werkvloer.
Tips voor leerlingen:
-
Toon initiatief: stel vragen en wees leergierig.
-
Wees stipt en betrouwbaar.
-
Vraag regelmatig feedback aan je mentor.
Praktijkvoorbeeld: Pieter (19) begon in het zesde middelbaar met duaal leren. Na enkele stages in het voltijds onderwijs ontdekte hij dat hij liever praktisch leerde. "Duaal leren bood me de kans om al doende te leren en met mijn handen te werken, dat past perfect bij mij," zegt Pieter.
Voor werkgevers: investeren in de vakmensen van morgen
-
Waarom kiezen voor duaal leren? Duaal leren biedt heel wat voordelen. Je krijgt als bedrijf de kans om jonge mensen op te leiden volgens je eigen werkwijze. Bovendien verhoogt je hiermee de instroom en vergroot je de zichtbaarheid van je bedrijf bij jong technisch talent. Je levert ook een actieve bijdrage aan de vorming van toekomstige vakmensen in een sector met arbeidskrapte.
-
Word erkend leerbedrijf. Voordat je een leerling kunt opleiden in een duaal traject, moet je erkend zijn als leerbedrijf. Je moet onder andere aantonen dat je een veilige, geschikte werkplek biedt, voldoende relevante activiteiten uitvoert en een mentor kunt aanduiden in je team.
-
Duid een mentor aan. Een mentor is een medewerker binnen je bedrijf die verantwoordelijk wordt voor de praktische begeleiding van de leerling. Die persoon hoeft geen leraar te zijn, maar moet wel voldoende ervaring hebben, goed kunnen uitleggen en motiveren, en bereid zijn een korte mentoropleiding te volgen.
-
Werk samen met scholen of centra. Neem contact op met scholen die technische opleidingen aanbieden binnen je sector. Zij kunnen je helpen om geschikte leerlingen te vinden. Sommige bedrijven nemen ook zelf initiatief: ze benaderen studenten rechtstreeks of plaatsen een vacature voor een duale leerplaats via het online platform werkplekduaal.be.
-
Sluit een overeenkomst af. Wanneer je een passende leerling gevonden hebt, stel je samen met de school een opleidingsplan op. Daarin staat welke competenties de leerling op de werkvloer moet leren, in welke periode, en hoe de opvolging gebeurt. Vervolgens onderteken je een overeenkomst alternerende opleiding (het officiële duale leercontract).
-
Begeleid en evalueer. Als leerbedrijf ben je verantwoordelijk voor de praktische opleiding op de werkvloer. Geef regelmatig feedback, observeer de vooruitgang en overleg met de school. De mentor speelt hierin een sleutelrol. De school komt op geregelde tijdstippen langs en ondersteunt de samenwerking waar nodig.
Financiële tegemoetkomingen en ondersteuning:
-
Je betaalt als bedrijf geen loon aan een duale leerling, maar enkel een beperkte leervergoeding.
-
RSZ: Voor leerlingen tot 18 jaar zijn er doorgaans geen RSZ-bijdragen verschuldigd; vanaf 19 jaar verandert dit, maar dit wordt deels gecompenseerd door de werkbonus.
-
Premies: Bedrijven kunnen in aanmerking komen voor de Premie kwalificerend werkplekleren als stimulans voor het aanbieden van een leerplek.
-
Raadpleeg voor de meest actuele en exacte bedragen voor jouw specifieke sector de officiële pagina over leervergoedingen van de Vlaamse Overheid.
-
Je krijgt begeleiding van een trajectbegeleider en er is gratis mentorvorming voorzien.
Tips voor werkgevers:
-
Kies bewust een mentor die tijd kan vrijmaken voor de begeleiding.
-
Zorg voor een goed onthaal van de leerling, eerste indrukken blijven hangen.
-
Betrek de leerling in échte taken (niet alleen laten meekijken).
-
Voorzie regelmatige evaluatiemomenten (bv. maandelijks).
Wat levert duaal leren op?
Duaal leren levert voordelen op voor alle betrokkenen. Leerlingen vinden makkelijker aansluiting bij de arbeidsmarkt, groeien in zelfvertrouwen en bouwen een sterker cv op. Bedrijven halen jong, gemotiveerd talent in huis dat ze direct kunnen opleiden op maat van hun noden, en ze zorgen tegelijk voor duurzame instroom van vakmensen én een beter imago voor de sector.
Onze sector staat voor grote uitdagingen. Investeren in duaal leren is investeren in de toekomst. Of je nu leerling bent of werkgever: de stap naar duaal leren zetten is gemakkelijker dan je denkt.
Meer info en ondersteuning
www.werkplekduaal.be – Officieel platform om erkende leerbedrijven en duale werkplekken te zoeken.
www.duaalleren.vlaanderen – De portaalsite van de Vlaamse overheid over duaal leren.
www.onderwijs.vlaanderen.be/duaal-leren – Uitleg en regelgeving rond duaal leren vanuit het Vlaams ministerie van Onderwijs.
Ook bij lokale SYNTRA- contactpunten kun je terecht voor advies en ondersteuning rond duaal leren.
